Make your own free website on Tripod.com

 

 

Iz kancelarije CPC: ZOV DIVLJINE
Tuesday, December 26, 2000 15:18, Montenegro.com

“Kletve imaju magijsku snagu koja je u stanju ne samo da zbrise argumente, vec i ljude koji ih izgovaraju”
(Jelena Djordjevic, profesor Beogradskog univerziteta,
“Blic”, 29. 04. - 2. 05. 2000.)


"Ukoliko predsjednik Vlade i ministarstva ne preduzmu u najkracem roku sve odgovarajuce mjere kako bi se zastitila i obezbijedila od nasilja imovina Mitropolije, bicemo prinudjeni da se obratimo medjunarodnim institucijama za zastitu ljudskih prava", kaze se pored ostaloga u saopstenju Mitropolije Srpske prvoslavne crkve u Crnoj Gori (MSPC), od 4. 11. 2000., povodom odluke mjestana Bajica da svoju crkvu posvecenu Sv. Jovanu, vrate u okrilje Crnogorske pravoslavne crkve (CPC). Istim povodom, dva dana kasnije, saopstenjem se oglasava Ministar vjera u Vladi RCG. Ukoliko drzava Crna Gora ne pruzi odgovarajucu pravnu zastitu MSPC “Crnoj Gori prijeti duhovna i drzavna izolacija od strane prosvijecenih naroda i cjelokupne svjetske zajednice”, konstatuje ministar. Ministar zaboravlja da nije bio zabrinut za “drzavnu i duhovnu” izolaciju Crne Gore pocetkom 90-tih godina i da je politika koju je tada zastupao, kao i onih u ciju se zastitu stavlja, osudjena od tih istih prosvijecenih naroda i svjetske zajednice. U MSPC kao da je proglaseno vanredno stanje. Mjestani Mikulica, 6.11. 2000. godine, donose odluku da i oni svoju crkvu vracaju u okrilje CPC. Pravni savjet MSPC, organizuje konferenciju za novinare 10.11. 2000. godine, kako prenosi “Tanjug”, ocjenjuje: “samozvana Crnogorska pravoslavna crkva se zloupotrebljava u politicke svrhe, sto se moze tumaciti kao pokusaj unosenja vjerske netrpeljivosti medju gradjane Crne Gore”. Gospoda iz Pravnoga savjeta su zaboravila da je vjerska netrpeljivost u Crnu Goru vec unijeta, bolje reci intenzivirana, pocetkom 90-tih godina, a da to nije zasluga CPC, nego onoga koga zastupaju.

Sve ovo kao da je bio dodatni stimulans da se proces vracanja crkava CPC intenzivira. Mjestani Milijevica to rade 19.11., Barjamovice 21.11., a Petrovog Dola 9. 12. 2000. godine. Do sada je CPC vraceno 26 crkava, a samo u toku zadnje godinu dana 23. MSPC taj proces naziva otimacinom njenih objekata i putem saopstenja, podnosenjem krivicnih prijava i djelovanjem svoga Pravnoga savjeta, pokusava animirati javnost da se stavi u njenu zastitu, iako je jasno da nije u pravu. Ona osporava pravo CPC na postojanje, a o imovini i da se ne zbori. Tvrdi da u Crnoj Gori postoji, prema Ustavu RCG, samo jedna pravoslavna crkva i da je to upravo ona. I ministar vjera je na istoj talasnoj duzini: “Postoji jedna jedina pravoslavna crkva u Crnoj Gori, a to je Srpska pravoslavna crkva i njena Mitropolija crnogorsko-primorska. I po Ustavu i po uredbi Vlade Crne Gore, crnogorska vlast priznaje Mitropoliju crnogorsko-primorsku i njoj pomaze koliko moze” (Nin, 13.04.2000). A prvi stav clana 11. Ustava RCG, na koji se pozivaju glasi: “Pravoslavna crkva, Islamska vjerska zajednica, Rimokatolicka crkva i druge vjeroispovijesti su odvojene od drzave”. Nidje u clanu 11. Ustava RCG, nema ni pomena o MSPC ili Srpskoj pravoslavnoj crkvi (SPC) i nidje se ne zbori o jednoj Pravoslavnoj crkvi.

Oni Ustav tumace potpuno proizvoljno, kako njima odgovara, a cilj im je ocigledno favorizovanje MSPC na racun drugih vjerskih organizacija. Termin “Pravoslavna crkva” ne odnosi se samo na jednu crkvu, nego na sve Crkve koje pripadaju Istocnom hriscanstvu. To je jasno svakome ko ima bilo kakvo obrazovanje. Mitropolit Pergamski Jovan kaze: “Svi mi znamo grosso modo kakav sistem vlasti i organizacije postoji u Pravoslavnoj crkvi. U svojoj osnovnoj strukturi ona sadrzi 14 autokefalnih i autonomnih Crkava koje su sve samoupravne” (“Teoloski pogledi” br. 1- 4, Beograd, 1998.), a jedan od episkopa SPC, Pahomije (Gacic) u intervjuu listu “Danas” (1.-2.04.2000) : “U jednoj drzavi moze postojati vise autokefalnih Crkava, kao sto je bilo u Sovjetskom Savezu (Ruska i Gruzijska Crkva), kao sto je moguce da jedna Crkva postoji u vise drzava”.
U Beogradu se nalazi hram Sv. Trojice, koji pripada Ruskoj pravoslavnoj crkvi. Vrlo interesantno. Na teritoriji Srbije postoji i druga Pravoslavna crkva (doduse sa jednim hramom), pa joj niko iz SPC ne osporava to pravo. A u Crnoj Gori ona drzi u posjedu imovinu obnovljene CPC i osporava joj pravo na postojanje.

Po g. Dubaku, “Ministarstvo je u saznanju da postoji izvjesna vjerska organizacija, koja sebe naziva Crnogorska pravoslavna crkva”. Izvor saznanja su mu sredstva informisanja, ali nezna ni dje joj je sjediste, ni ko je predstavlja, ni u kome je objektu i da li taj objekat ima gradjevinsku dozvolu, a najvaznije od svega da li objekat ispunjava sanitarno-tehnicke uslove. Ponovo se ministar zaboravlja. “Montena-fax” 28. 01. 2000. godine iz Podgorice javlja: “Novoimenovani ministar vjera Budimir Dubak izjavio je da ce postovati Crnogorsku pravoslavnu crkvu kao zvanicno registrovanu vjersku zajednicu, ali ne i kao kanonsku crkvu, jer su - kako je kazao - Crnogorsku crkvu osnovali laici, a drzava ne treba da se mijesa u pitanja kanonskih prava”.

Ministra zanima da li objekat u kome se nalazi sjediste CPC, ima gradjevinsku dozvolu. Vjerovatno zato sto je legalista, kako rece za sebe. Ali se ne pokaza kao legalista kada je u pitanju MSPC. Na dnevnom redu Skupstine opstine Cetinje i prosle i ove godine bila je Informacija Republickog zavoda za zastitu spomenika kulture, o stanju spomenika kulture na podrucju opstine Cetinje. U Informaciji su navedeni spomenici na kojima su vrsene nedozvoljnene radnje, cime je narusen njihov autenticni izgled. Medju izvodjacima takvih radova nasla se i MSPC. Dovoljno je navesti samo jedan primjer. Uz Cetinjski manastir (zakonom zasticeni spomenik kulture I kategorije), ispod isposnice Sv. Petra, MSPC je prosle godine, dozidala jedan manji objekat. Strucna sluzba Zavoda zauzela je stav da se izgradjeni objekat ukloni a Manastir vrati u predjasnje stanje. Zavod je o tome, izmedju ostalih, obavijestio Ministarstvo kulture i Ministarsvo vjera, ali objekat ni do dan danas nije uklonjen. “Legalista” g. Dubak, je povodom toga i prosle godine kao ministar kulture, i ove kao ministar vjera, cutao. Taman posla da osudi ovakve postupke MSPC. Po Ustavu je i onako Crkva odvojena od drzave. Zasto bi se kao drzavni cinovnik mijesao u njene poslove. U medjuvremenu je MSPC, Manastir “obogatila” novim objektom. To je palionica svijeca, sazidana u dvorisnom prostoru.

Ministar vjera je ipak blagonaklon prema CPC. Smatra da “ta novoformirana vjerska organizacija” iako nije registrovana u skladu sa Ustavom RCG “moze sticati svoju imovinu, od dana registrovanja”. Cim moze sticati imovinu, ne spori joj pravo na postojanje. Medjutim, spori joj pravo da moze biti Pravoslavna crkva, jer “za jednu vjeroispovijest moze postojati samo jedna vjerska zajednica”, a “legitimni predstavnik Pravoslavne crkve u Crnoj Gori” je MSPC. Sustina ovoga sto ministar kaze je u sljedecem. CPC treba da vidi koje to vjeroispovijesti u Crnoj Gori nemaju svoju vjersku organizaciju, da odabere neku od njih, promijeni naziv a svojim vjernicima objasni da ne mogu vise biti pravoslavci, jer je to vec popunjeno. Ili, sto bi bilo demokratski, da sprovede anketu medju svojim vjernicima, pa neka oni odluce kojoj ce od jos nezauzetih vjeroispovijesti pristupiti. Jednostavno, da jednostavnije ne moze biti.

G. ministar je ranije tvrdio: ”Crkva se ne registruje” (“NIN”, 13. 04. 2000.), a sada, smatrajuci da CPC nije registrovana po Ustavu RCG, priznade da treba da se registruje. Kad vec treba da se registruje, neka ministar upozna crnogorsku javnost i o tome kako je registrovana MSPC. Odnosno, neka pokaze dokumentaciju koju je MSPC podnijela Republickom zavodu za statistiku, da bi mogla dobiti sifru djelatnosti, a na osnovu toga ziro racun kod neke od filijala ZOP-a. Zasto registracija CPC nije u skladu sa Ustavom RCG, ako ona ima istu sifru djelatnosti kao i MSPC? Ovo je pitanje i za advokate Pravnoga savjeta MSPC, da se i to jednom skine sa dnevnoga reda, kako se umjesto strucnih nebi davale politicke ocjene, kao se u slucaju CPC to uporno radi.

Kad se sve sabere ispada da Crnogorci (ali samo oni koji se tako nacionalno izjasnjavaju) ne mogu biti pravoslavci, niti imati svoju Pravoslavnu crkvu. Tako je to po tumacenju cl. 11 Ustava RCG, od strane MSPC i onih koji su joj privrzeni. Kad su u pitanju njihova prava, traze da se postuje ono sto njima odgovara. I oni su “legalisti”. U preambuli Ustava RCG pominje se crnogorski narod i njegovo pravo na sopstvenu drzavu koje je steceno u vjekovnim borbama za slobodu, a Mitropolit MSCP Amfilohije (“Glas javnosti”, 29.04. - 2.05. 2000.) kaze: “Crnogorska nacija je kopile Milovana Djilasa, kojeg se odrekao 1954. godine. To je jedno od nesrecnih nasledja onog sistema koji je htio da nas zbratimi s majmunskim porijeklom”, a advokat MSCP Mladjen Micovic da je: “crnogorska nacija deklarativno proglasena u Drugom svjetskom ratu” (“Vijesti” 27. 11. 2000.). Dakle, za MSPC, Crnogorci nacionalno ne postoje. Ona ih ne priznaje. Oni su samo geografski pojam. Nacionalno mogu biti samo Srbi. Po rijecima Mitropolita Amfilohija: “Biti pravoslavac, znaci biti pravi, cjelovit covjek. I vise od toga - biti bogocovjek. A to nije biti lako ni jedan dan...” (“Glas javnosti”, 29.04. - 2.05. 2000.). Kopilad ocigledno nijesu pravi ljudi. Rodjena su iz nekakve nezakonite veze. Tata im je Tito, jer g. Amfilohije nacionalne Crnogorce naziva “pobrozicama” i “brozogorcima”. Djakon crkve Sv. Sava u Njujorku Zivko Velimirovic, na proslavi Savindana, ove godine, se pita “Kako da nazovemo te Crnogorce sto se odricu Srpsta...”, pa konstatuje “da su oni sluge nekih demona koji ne zele dobro Srpskom narodu” (“Parohijski glasnik”, br. 137, mart-april 2000.).

Vracanje crkava, od strane mjestana, obnovljenoj CPC, koje joj i po Bozjoj i po ljudskoj pravdi pripadaju, MSPC naziva otimacinom njene imovine. O svojinskim pravima nad sakralnim objektima ne mogu “odlucivati mjesne zajednice i zborovi gradjana”. “Hramovi su Bozji, i u svojini nadleznih crkvenih organa, u ovom slucaju Mitropolije crnogorsko-primorske”, porucuje g. Dubak. Ali ne rece ima li MSCP papire na osnovu kojih dokazuje svojinu nad sakralnim pravoslavnim objektima u Crnoj Gori. Pocetkom ove godine g. Dubak je izrazio nadu da ce se Crkva koja se osniva ili ce se osnivati potruditi da postuje i svoju i tudju imovinu “utoliko prije sto je vlasnistvo Crnogorsko-primorske mitropolije, je ustvari, imovina cijele Crne Gore i svekolikog pravoslavnog crnogorskog naroda” (“Montena fax”, 28. 01. 2000.). Po g. Dubaku Crna Gora ima jedinstven katastar na svijetu. Sva njena imovina vodi se na jednoga vlasnika, na MSPC. Kako onda neko moze sticati imovinu u Crnoj Gori? Jedino otkupljivanjem od MSPC.

Advokat MSCP, Mladjen Micovic, za “Vijesti” (27. 11. 2000.) kaze da su preci onih koji sada navodno vracaju hramove u okrilje CPC, gradili te hramove kao Srbi. Iako nema papire iz katastra koji dokazuju da su pravoslavni hramovi u Crnoj Gori vlasnistvo MSPC on ipak samouvjereno izaziva “sve advokate Crne Gore i Brda” spreman da brani svoje stanoviste. Cime? Dokazivanjem da ne postoji crnogorska nacija i da na ovim prostorima, kao pravoslavci, zive samo Srbi. Jaki su to dokazi. Jos kad bi samo objasnio sto to on danas smatra pod Crnom Gorom i Brdima.

U redovima MSPC vlada konfuzija. Izjave su kontradiktorne. Znaju dobro da nemaju nikakva prava nad pravoslavnim sakralnim objektima u Crnoj Gori, pa pokusavaju na bilo koji nacin zadrzati postojece stanje. Pravni savjet, prema izvjestaju “Tanjuga” sa konferencije za stampu 10.11. 2000. godine, pominje preuzimanje crkvene imovine i hramova na stetu MSPC u okviru “cetinjske eparhije”. U okviru MSCP ne postoji “cetinjska eparhija” jer je MSPC eparhija SPC a eparhije se organizaciono dijele na arhijerejska namjesnistva.

Kako moze neko “otimati” nesto sto nije vlasnistvo toga od koga se navodno “otima”? Tvrdjenje da je SPC u Crnoj Gori uzurpirala imovinu CPC, Mitropolit Amfilohije u “Vecernjim novostima” od 6. 12. 2000. godine ovako komentarise: “Price o tome da je SPC ovdje nesto uzurpirala su cisti mangupluci. Precizno, imovina se i ne vodi na Mitropoliju, jos manje SPC, cija je Mitropolija samo jedna od 40 eparhija, istina mozda najvaznija. Niko nije ovdje dosao da nekome uzme imovinu, ona se “knjizi” na crkvene jedinice, na crkvene opstine”. Ova izjava je u potpunoj suprotnosti sa onim sto tvrde i g. Dubak i Pravni savjet a i sama MSPC. Neko moze reci da nije, jer su i crkvene opstine sastavni djelovi MSPC, sto je potpuno tacno. Ali kad se procita Ustav SPC onda se vidi da je g. Amfilohije u pravu. Naime, u prvom stavu clana 20. toga Ustava pise: “Crkvenu opstinu sacinjavaju pripadnici SPC sa svestenikom na jednoj odredjenoj teritoriji i koja moze obuhvatati jedno ili vise mesta, a u cilju staranja o potrebama crkve”, dok clan 21. kaze: “Crkvenu opstinu sacinjava jedna ili vise parohija” (Ustav SPC, 1957. god, sa izmjenama i dopunama od 1957. do 1970, odnosno 1985.). Prema tome ako na teritoriji neke crkvene opstine nema pripadnika SPC ili su u manjini, onda vjernici koji ne pripadaju SPC svoje hramove predaju u vlasnistvo onoj Crkvi kojoj pripadaju. U ovom slucaju CPC.

Aleksandrijska patrijasija zahtijeva da se crkvena opstina SPC u Johanesburgu stavi pod njenu jurisdikciju. Delegacija ove opstine je, u decembru 1998. godine, posjetila Beograd i obavijestila Sveti Sinod SPC da "pravoslavni Srbi u Juznoj Africi nece pristati da potpadnu pod bilo koju drugu jurisdikciju”. Ukoliko se to ipak dogodi Skupstina ove Crkvene opstine SPC ima vec donesenu odluku na osnovu koje ce: “Parohija i Crkvena opstina biti raspustene, svestenik opusten, imanje prepisano na Srpsku zajednicu u Johanesburgu, a pravoslavni Srbi se prikljuciti Ruskoj zagranicnoj crkvi”, pise u clanku “Hoce li Srbi u Australiju pod grcku jurisdikciju?”, koji je objavljen u “Svetosavskom vesniku” (vaskrsnji broj 2000.), inace zvanicnom casopisu Eparhije SPC u Australiji i Novom Zelandu. SPC ne optuzuje Aleksandrijskoj patrijarsiji da vrsi otimacinu, niti osporava svojoj Crkvenoj opstini odluku u vezi imovine. Naprotiv. G. Amfilohije o tome problemu u intrevjuu listu “Danas” (16. 05. 2000. godine) kaze: “Treba se nadati da ce aleksandrijski patrijarh, ipak, smoci snage da razumije postojece probleme, kao i da ce nasi vjernici, shvatiti poredak Crkve, odrzavajuci vezu sa svojom pomjesnom crkvom i svojim narodom”. A razlozi koji rukovode Aleksandrijsku patrijasiju da se ovako ponasa su po g. Amfilohiju to sto ona smatra da africki kontinent tradicionalno pripada njenoj jurisdikciji. SPC ima razumijevanja za Aleksandrijsku patrijarsiju, ali nema za CPC. Ocigledno, tradicija i istorija za nju ne vaze na ovim prostorima. Pa ni odluke vjernika kojoj ce Crkvi pripadati i kome ce hramove koje su njihovi preci i oni izgradili staviti na raspolaganje.

Osporavanje cinjenice da je CPC bila autokefalna do 1920. godine spada medju glavne zadatke MSPC, odnosno same SPC i to tek nakon obnove CPC 1993. godine. Nikome iz MSPC nijesu do tada smetali navodi dr Nikodima Milasa ili Diptih Ruske pravoslavne crkve ili mnogobrojna literatura u kojoj je CPC navedena kao autokefalna. “Pravoslavna crkva u Crnoj Gori imala je autokefalnost koju je ujedinila sa Pravoslavnom crkvom u Kraljevini Srbiji”, kaze advokat MSPC, R. Nedic u intervjuu “Glasu javnosti” (11. 03. 2000.) ali odmah dodaje: “ali je isto tako potpuno jasno da je samu sebe nazivala Srpskom pravoslavnom svetom crkvom u Crnoj Gori, sto se vidi iz brojnih dokumenata kojima raspolaze Mitropolija crnogorsko-primorska”. Episkop Joanikije, u istome listu, ali 4. 06. 2000. godine, kaze “knjaz Nikola je proglasio Mitropoliju autokefalnom tek 1904. godine” pa ocjenjuje “da Crkva tim ambicioznim knjazevim potezom nije sustinski nista dobila”, a prije toga “Pitanje autokefalnosti Mitropolije crnogorsko-primorske u nauci je povremeno tek usputno doticano, sve dok se savjesni, i medju naucnicima veoma cijenjeni profesor Ljubomir Durkovic-Jaksic nije posebno tim problemom pozabavio. Njegova studija na ovu temu je do sada posljednja rijec nauke”. G. Joanikije, medjutim, ne rece da je g. Durkovic-Jaksic, pola vijeka ranije tvrdio sasvim nesto drugo. Svoju studiju, zapravo knjizicu, “kao posljednju rijec nauke” kojom dokazuje da CPC nije bila nikada autokefalna, napisao je neposredno pred smrt. Njome je zapravo revidirao stavove iz svoje doktorske disertaciji “Petar II Petrovic - Njegos“, objavljene u Varsavi 1938. godine. U Poglavlju “Njegoseva Crna Gora i Poljaci” stoji: “Crkva pravoslavnih Slovena nije imala u Turskoj na Balkanu priznatu svoju autokefalnost, osim jedino Crne Gore, i radi toga upravo tamo na Cetinju trebalo je stvoriti verski centar koji se dotle nalazio u Carigradu; dostojanstvo pak crkvenog staresine dati crnogorskom Vladici” (“Zapisi”, knj. XXI, jun 1939.). I sto je interesantno. Ne pominje ni pravoslavne Srbe ni srpske vladike. Na pitanje je su li Sinod Ruske crkve i Carigradska patrijasija priznale autokefalnost CPC (“AIM”, Podgorica, 12. 02. 19995.), g. Amfilohije kaze: “Oni su priznali stanje kakvo jeste, postujuci postojece prilike. Priznali su da moze da bude autokefalna dok se ne stvore normalni uslovi za zivot crkve. A ti su se uslovi stvorili 1920.”, a u “Nezavisnim novinama” (Trebinje.com, 25.12. 1999.) pozivajuci se na pismo Ruskog patrijarha Alekseja II, da je: “Ruska crkva u vremenima velikih nevolja SPC preko Mitropolije Crnogorsko-primorske pomagala SPC sve do trenutka kada se uspostavljalo normalno stanje”. Dimitrije Kalezic, raniji dekan Bogoslovskoga fakulteta u Beogradu ne pominje Rusku crkvu, nego cara: “U proslom veku ruski car je intervenisao da u listu pravoslavnih autokefalnih poglavara udje Cetinjski mitropolit, ali on nikakva prava i ingerencije, osim prazne titule nije dobio”. I sad neka neko rece da se obicni ljudi mogu snaci u ovoj njihovoj zbrci. Bila je autokefalna, ali kao Srpska crkva ili nije bila autokefalna, ali kao Crnogorska crkva. Zasto je knjaz Nikola proglasio autokefalnost CPC, ako je vec na intervenciju ruskoga cara Cetinjski mitropolit stavljen na neku listu autokefalnih poglavara? Odakle su, 1766. godine, Ruska crkva i Carigradska patrijarsija znale da ce Pecka patrijarsija biti obnovljena 1920. godine? Zasto Ruska crkva pomaze SPC preko Mitropolije na Cetinju, ako je nakon ukidanja Pecke patrijarsije “Sediste arhiepiskopa bilo premesteno iz Peci u Karlovce”, kao pise na sajtu Misionarskoga drustva “Sv. Luka” (djeluje u okviru Novogracanicke eparhije SPC)?

Srbija i Crna Gora su 1878. godine postale nezavisne, medjunarodno priznate drzave. Godinu dana kasnije Carigradska patrijarsija daje autokefalnost Crkvi u Kraljevini Srbiji, koja je do tada bila pod njenom jurisdikcijom, kako pise i na stranici “ The canonical ecclesiastical jurisdiction of the Ecumenical Patriarchate” zvanicnog sajta Vaseljenske patrijarsije. Ali tamo nema pomena Crne Gore i njene crkve. Jasno je i zasto. Jer je CPC bila autokefalna i nije mogla bila pod njenom jurisdikcijom.

Nakon ukidanja Pecke patrijarsije, kako navodi dr Petar Dj. Stojanovic (“Istorijski zapisi” 3, Titograd 1978.), ustanovljena je 1789. godine Rasko-prizrenska Mitropolija koja je pod svoju jurisdikciju imala okruge Prizren, Kosovo Polje, Metohiju, Zetu, Albaniju, Novi Pazar i Prijepolje,. Ni ovamo nema pomena Crne Gore. Sve ovo govori u prilog tome da je CPC bila autokefalna, i de facto i de jure, od 1766. godine.

Dobro bi bilo da g. Amfilohije, koji sjedi na tronu Sv. Petra Cetinjskoga, objasni zasto ne nosi bijelu panakamilavku, kad su je i Petra I i Petar II, kao mitropoliti CPC, nosili. A stalno se poziva na tradiciju. Sto je razlog? Ili je nema ili ne smije? Ne smije, jer bijelu panakamilavku nosi poglavar autokefalne Crkve, a g. Amfilohije je glava jedne od eparhija SPC. Doduse, ovo pravilo ne vazi za sve Pravoslavne Crkve, ali vazi za vecinu Crkava Pravoslavnih Slovena. I jos jedno pitanje za g. Amfilohija. Kako je Vladika Rade mogao kanonizovati Sv. Petra, ako CPC nije bila autokefalna?

U intervjuu “Dugi” od 6. 06. 1998. godine, g. Amfilohije rece: “A zna se i ko je Mitropolit Crnogorsko-primorske mitropolije, jedine nikad prekinute svetosavske episkopije i mitropolije u Crnoj Gori, vjekovnog cuvara kontinuiteta svete srpske Pecke patrijarsije”. Jos jedna obmana. Naime, u Kratkom istorijatu SPC, na njenom zvanicnom sajtu stoji: “Nakon ukidanja Pecke patrijarsije formirale su se u nekim srpskim oblastima tzv. pokrajinske crkve, koje su ocekujuci ujedinjenje provodile svoj zivot prema politickim i drugim prilikama u kojima su se nasle. Bile su to: Karlovacka mitropolija, koja se zacela u austrijskom carstvu, pa u Srbiji, zatim Dalmatinska i konacno Srbi okupljeni u Bosni i Hercegovini”. Njidje ni pomena Amfilohijevog cuvara kontinuiteta, a ni Crne Gore kao srpske oblasti (ili zemlje).

Kad se vec zna ko je Mitropolit Crnogorsko-primorske mitropolije, dobro bi bilo da se zna i kako da se titulise. Mitropolija Crnogorsko-primorska je pod tim nazivom uvedena u Ustav SPC. Pravilno bi bilo, onda, da uz ime g. Amfilohija stoji Mitropolit Crnogorsko-primorski. Medjutim, to je samo ponekad tako. G. Amfilohije se titulise i kao: Mitropolit Crnogorsko-primorski i skenderijski ili Mitropolit Crnogorsko-primorski, zetsko-brdski i skenderijski ili Mitropolit Crnogorsko-primorski, zetsko-brdski i skenderijski i cuvar svestenoga trona peckoga ili Mitropolit Crnogorsko-primorski, zetsko-brdski i skenderijski i egzarh Peckog trona ili Mitropolit Crnogorsko-primorski i egzarh svestenoga trona peckoga ili Mitropolit Crnogorsko-primorski, brdsko-skenderijski i cuvar peckog trona. Cas ima Zete, Brda, Skadra, Peci a cas nema. Je li egzarh i cuvar jedno te isto?

Gostujuci na “Radio Svetigora”, 13. 12. 2000. godine, Ministar vjera rece da ga mnogi pitaju zasto ih ne pozove, zasto im ne cestita, misleci na CPC. Medjutim, on nije dobio nikakvi zvanicni dokument ni od MUP-a, ni od te vjerske organizacije, da se vidi da postoje. Ispade, kad bi imao papir o registraciji CPC, da bi komunicirao sa njom i upucivao cestitke na njenu adresu, povodom vjerskih praznika. Ali malo kasnije (komentarisuci postupak Predsjednika Republike povodom vaskrsnje cestitke vjernicima CPC) rece kao on nije uputio cestitku CPC, jer ne moze cestitati rascinjenom licu, jer ne moze vrijedjati svoju Crkvu. Cudi se g. ministar sto ce Crnogorcima da prave novu Crkvu, kao da MSPC nije dovoljno crnogorska. Aona je samo po nazivu crnogorska. Ako je vec crnogorska zasto u njenim krstenicama u rubrici narodnost ne moze biti upisano Crnogorac. Kljucna stvar ministrovog gostovanja je njegova konstatacija da je najbolje kad su Crkva i drzava u saglasju kao u stara vremena. G. ministru je ocigledno glava u srednjem vijeku a noge u trecerm milenijumu. Najbolje je ovo ipak komentarisati rijecima Mirka Djordjevica ("Danas", 18. - 19. 03. 2000.): "To sto su ideolozi prisutniji na sceni od naucnika govori samo jedno - kriticko misljenje nije pokazalo dovoljnu otpornost u borbi sa mitovima i ideoloski ostrascenom mitomanijom". Za Srpsku crkvu Stevan K. Pavlovic, profesor Sautemptonskog univerziteta ("Republika", br. 214-215) izmedju ostalog kaze: "Svojim stalnim i apokalipticnim mesanjem proslosti i sadasnjosti, svojom epskom i srednjovekovnom upotrebom statistika, ona odbija da se suoci sa realnoscu danasnjice i jos manje buducnosti".

Informativna sluzba SPC, 24. 11. 2000. godine, odgovara na saopstenje Helsinskog komiteta o uvodjenju vjeronauke u skole, i porucuje: "Gospoda, u svojoj uskogrudosti, vjerovatno ne znaju da Pravoslavna crkva - posebno Srpska, Svetosavska - nikome i nista nije nametala, nego samo nudila spasonosnu rec Jevandjelja Hristovog". Ko namece Crnogorcima da su Srbi? Jesu li ovo spasonosne rijeci Jevandjelja: "Bratoubilacki duh vlada u nekim ljudima koji su izgubili strah Bozji. Ti i takvi ljudi zaboravili su sto je svetinja pa su zato u stanju da i hramove obijaju. Najcesce su to isti oni ljudi koji su do juce batinom cerali narod iz crkve, gazili slavske kolace i gasili slavske svijece. Samo takvi ljudi mogu danas da stvaraju neku svoju laznu zajednicu koju zovu crkvom. Oni nemaju nicega zajednickog sa Crkvom i predstavljaju upljuvak na civot Svetog Petra Cetinjskog"? izgovorene od strane g. Amfilohije na Lucindan ove godine u Cetinjskom manastiru.

Vratimo se na pocetak ovoga teksta. MSPC ce, kako kaze, biti prinudjena da se obrati medjunarodnim institucijama za zastitu ljudskih prava, ukoliko ne dobiju adekvatnu zastitu od drzave. Neka onda pred tim institucijama objasne da su i oni i njima bliski krugovi dali “doprinos” zastiti ljudskih prava, posebno u Crnoj Gori, zboreci za crnogorsku naciju da je “kopile Milovana Djilasa”, nazivajuci Crnogorce “brozogorcima”, “pobrozicama” i “slugama nekih demona” a one koji su vjernici i koji su bliski CPC “upljuvcima”. Uz CPC vezuju delikvente, bogoboracke druzine, sekte, politicko-policijske tvorevine, cirkuse, kriminalce, crnolatinase. Medju ovim bljuvotinama upucenim od strane SPC, odnosno MSPC, “biser” je “cetinjski djavo zacet u naizgled neprirodnoj vezi jugoslovenskog komunizma i katolickog prozelitizma”, kao je CPC okarekterisa jedan novinar (cije ime nije vrijedno pominjati), a sada novopeceni djakon.

Sto na kraju reci. MSPC i njoj bliski krugovi kao da su zaboravili onu recenicu iz Djela apostolskih (4,20): "Jer mi ne mozemo ne govoriti sto vidjesmo i cusmo", koja opominje da moramo govoriti istinu po svaku cijenu. Ako uistini vjerujemo.

Cetinje, 14. 12. 2000.
Milorad Latkovic-Taki