Make your own free website on Tripod.com

O CRNOGORSKOM GRBU

 


 


                 
  



    Program
    Uprava
    O nama
    Mape
    Zanimljivosti, pisma, ...
    Podsjetnik o CG
    Prezimena u CG
    Plemena u CG
    Obicaji u CG
    Linkovi
    Slike i amblemi
    Search


      

   

  

 


Grb triju imperija
Simbol pobjede
Izmisljeni grb
Zlatni orao Crnogoraca
Imperijalna propaganda

GRB TRIJU IMPERIJA

Heraldika pokusava da odgonetne pojave pojedinijeh amblema, puteve njihovog preuzimanja i problikovanja. Dvoglavi orao javlja se kao gradski grb jos u Babilonu. U nauci se smatra da su ti motiv (orla) od Asiraca preuzeli Hetiti, narod koji je, u istocnoj Maloj Aziji, imao drzavu (od oko 2000. Do 1225.g. prije n.e.). Predstavu dvoglavog orla Hetiti su koristili kao ukrasni arhitektonski sastojak.

SIMBOL POBJEDE

U rimskomu carstvu orao (jednoglavi) uziman je kao simbol pobjede. Istocno Rimsko carstvo (Bizant) u doba dinastije Komnen, preuzima dvoglavoga orla iz maloazijskoga kulturnog nasljedja, koristeci ga kao ukras na dvorskijem odijelima. Moze se pretpostaviti da je dvoglavi orao simbolizirao objedinjavanje crkvene i svjetovne moci. Tkanine sa dvoglavijem orlovima izradjivane su u radionicama sa islamskoga podrucja.

Znacajan je podatak da Vaseljenska patrijarsija i danas ima u svojemu pecatu dvoglavoga orla (vise glava orla je carska kruna, u desnoj kandzi je krst a u lijevoj carska jabuka; ispod orla, na purpurnom jastuku, prekrstena su dva kljuca koji bi mogli oznacavati otvaranje nebeskoga i zemaljskoga zivota; iznad krune su slova I(sus) K(rst).

U hriscanstvu je orao, zahvaljujuci vjerovanju da posjeduje sposobnost obnavljanja mladosti, simbolizirao vjecni zivot, pa i uskrsnuce Hristovo.

Dvoglavi orao iz pecata Vaseljenske patrijasije, kao i sa bizantijskoga dvora, preuziman je od nekijeh pravoslavnijeh drzava i crkava. Bizantijske princeze, prilikom udaje na izvanjske dvorove, prenosile su nakit (prstenje I dr.) sa predstavom dvoglavoga orla. To su isto cinjeli bizantijski freskoslikari i kamenoresci; radeci za druge dvorove, koristili su dvoglavoga orla kao ukrasni motiv. Neki dvorovi preuzimanjem bizantijskog orla ispoljavali su i pretenzije prema Bizantu. Al. Solovjev govori o tome da su slovenski vladari stupanjem u "krug vizantijske kulture" nosili odijela od tkanina na kojima je predstavljen dvoglavi orao. Ruski knez Ivan III, posto se ozenio bizantijskom princezom (1472), sinovicom potonjega bizantijskog cara Konstantina IX, kao grb uzeo je bizantijskog dvoglavog orla, sto znaci da je to ucinio istodobno, kad je i Ivan Crnojevic uveo ti isti grb kod Crnogoraca. Posto je Bizant bio vec pao, a Vaseljenska patrijasija ostala pod Turcima, tada se u Rusiji javlja osvajacka ideja, da je Moskva "treci Rim" i (nova) "zastitnica" pravoslavlja.

Kada je papa Lav III obnovio Zapadno Rimsko carstvo, krunisavsi 800. goda Karla Velikoga za cara, preuzet je, iz tradicije staroga Rima, (jednoglavi) orao kao obiljezje carskog dostojanstva. Docnije, od 1401. Do 1806. goda, uzet je dvoglavi orao za grb germanskoga Svetoga Rimskog Carstva.

Dvoglavog orla imalo je vise feudalnijeh porodica na Zapadu, kao sto je poznata italijanska porodica Este, koja je, od XIII st., vladala Ferarom i Modenom, i dala vojvode i crkvene velikodostojnike. (Na stitu svojega grba imala je, pored ostalijeh simbola, i dva dvoglava orla)

IZMISLJENI GRB

U Srbiji se javljaju promjenljivi amblemi i ukrasi (ljiljan, sljem, bizantiski dvoglavi orao), "nepovezani u cjelinu grba" za sve vrijeme trajanja nemanjicke feudalne drzave. Neki autori pozivaju se na portolan (vodic) A. Dulcerta, za koji se zna kada je pisan (1339?) i tvrde da je sredinom XIV st. dvoglavi orao bio "simbol" srpske drzave, ali se tu ne radi o grbu, jer na crtezu dvoglavi orao je, bez stita, apliciran na zastavu. Grb u obliku dvoglavoga orla u Srbiji se javlja u vrijeme Stefana Lazarevica, posto je proglasen, u Carigradu, za despota, sto je izraz njegovoga vazalnog odnosaja. O tom grbu nalazi se podatak kod Urliha Rihentala, iz druge decenije XV v.

Neki srpski autori su smatrali da se dvoglavi orao kao simbol prvi put javlja na sakosu humskoga kneza Miroslava, koji je prikazan kao ktitor u crkvi Sv. Petra u Bijelom Polju. Kasnije arheoloska i istorijska istrazivanja dovela su u sumnju to datiranje, pomjerajuci vrijeme nastanka freske izmedju 1264. i 1305. g, kao ktitorstvo kneza Miroslava, vidjeci u toj ulozi kralja Urosa. Iz ovoga se moze zakljuciti da to pitanje ostaje otvoreno.

I za srpski grb u obliku krsta sa cetiri ognjila, koji je takodjer bizantijski amblem, iz vremena dinastije Paleologa, sa prvom simbolikom: krst, izmedju cijih kraka su upisana cetiri slova B (basileus). Neki autori se domisljaju da bi mogao biti sredinom XIV st. grb Srbije, i ako ni kao porodicni ni kao drzavni grb u srednjovjekovnoj Srbiji "nije nikad postojao" (V. Karic). Tvorac te legende je Mavro Orbini, autor Kraljevstva Slovena (1601), koji je, izmedju ostalog, i neke grbove izmislio, "u nekoj maglovitoj patriotskoj teznji", medju kojima i grb u obliku krsta sa cetiri ognjila. U XVIII vijeku, kada je vladala grbomanija, ti izmisljeni grb (kao i oni u obliku dvoglavog orla) vise puta je variran i prepecatan (H. Zefarovic, Z. Orfelin i dr.), pa zahvaljujuci takvoj popularizaciji Orbinijev grb stvarno je i postao grb vazalne Srbije, 1835. godista. Medjutijem, posto se Milan Obrenovic proglasio za kralja Srbije, 1882. g., uveo je kao grb dvoglavoga orla, na cije je grudi apliciran raniji grb krst sa cetiri ognjila.

ZLATNI ORAO CRNOGORACA

Stojan Novakovic je utvrdio da se prvi poznati grb u Crnoj Gori javlja u vrijeme dinastije Balsica, u osmoj deceniji XIV v; srebrna repata zvijezda na crvenom polju, a na celenci vucja glava s vratom. U vrijeme dinastije Crnojevica u Crnoj Gori grb je predstavljao: zlatni dvoglavi orao, sa krunicama na glavama. Moze se opravdano pretpostaviti da je Ivan Crnojevic preuzeo grb (dvoglavi orao) od albanskog velikasa Skenderbega (Djurdja Kastriota), poslije njegove smrti (17.01.1468), izrazavajuci tako feudalni legitimitet prema Skenderbegovim teritorijama, jer je Skenderbegova sestra Marija bila majka Ivanova.

Crnogorski dvoglavi orao, kome je kasnije dodat lav, ostaje, sve do likvidacije Crne Gore kao suverene drzave (1921), trajni drzavni grb koji se javlja i na drzavnijem pecatima ("Mohur vse Cernie Gori", "Pecat Crnogorskoga praviteljstvujuscega senata"). Grb Crnogorske pravoslavne crkve iz sredine XVIII vijeka sadrzi dvoglavoga orla sa krunom, dvije ruke u oklopu, stit s prekrstenijem kljucevima (kao i na Pecatu Vaseljenske patrijasije), s krstom, s lijeve, i mitropolitskijem stapom s desne bande.

Crnogorski grb i zastavu iz vremena knjaza Danila, prezentirao je, u Bibliografskom vjesniku (1982), naucnoj javnosti dr Jevto M. Milovic, po knjizi o grbovima njemackog autora Siebmachera, koja je pecatana 1857. godista.

IMPERIJALNA PROPAGANDA

Posto je dvoglavi orao, sa varijacijama u postavci krila, broju pera, i boji bio grb triju imperija (Bizantijskoga Carstva, germanskoga Svetoga Rimskog Carstva i Ruskoga Carstva), kao i jos nekijeh drzava i feudalnih porodica - nije moguce govoriti o originalnosti osnovnoga motiva.

Insistiranje imperijalne propagande na asimilatorskoj upotrebi srpskijeh drzavnijeh amblema dobilo je drasticne forme posljednjijeh godista u odnosu na crnogorski narod. Propagatori su uvjereni da je to znacajno sredstvo (kao oglasavanje slovenskoga pisma cirilice - "srpskom", sprjecavanje Crnogoraca da svoj jezik nazovu crnogorskijem, itd) za pretvaranje drugijeh naroda u tzv. srpski politicki narod. Zato se pokusava ubijediti crnogorski narod da je grb Kraljevine Srbije jedinstven i originalan, a da je crnogorski grb "proizasao" iz nepostojecega grba iz doba dinastije Nemanjic. Pri tome, najbitnije je Crnogorce dovesti u situaciju da zaborave sopstvene grbove i svoju tradiciju. Toga radi je koriscen srpski grb: krst i cetiri ognjila kao sto je cinjeno, pocetkom XX vijeka, po Makedoniji, Bosni, Hercegovini i Hrvatskoj, zbog lakoce pisanja i la`nog znacenja koje je pridavano ognjilima ("Srbin ima cetir slova stara / samo sloga Srbina spasava / Srbi braco svi na desno krilo / ne bi l' nase sve do kraja bilo").

 Dr DANILO RADOJEVIC






    
    Monitor
   
Vijesti
        politika
        drustvo
   Pobjeda
        politika  
       
aktuelnosti  
    Medija klub
    Montenegro.com
    MNNews on line
    Nezavisna CG
   
    
   
Radio Crne Gore